آشنایی با دستگاه شور

دستگاه شور


غالب آوازهایی که خواننده آموزش ندیده ایرانی می‌خواند و بیشتر آوازهای محلی از مناطق مختلف ایران در یکی از مایه‌های این دستگاه و یا گوشه‌ها و دستگاه‌های مشتق شده‌ از آن می‌گنجد، از این رو این دستگاه را مادر موسیقی ایرانی هم خوانده‌اند.

در میان دستگاه‌های ایرانی شور از همه بزرگ‌تر است. زیرا هر یک از دستگاه‌ها دارای یک عده آوازها و الحان فرعی‌ست ولی شور غیر از آوازهای فرعی دارای ملحقاتیست که هر یک به تنهایی استقلال دارد. آوازهای مستقلی که جزء شور محسوب می‌شود و هر یک استقلال دارد از این قرار است: ابوعطا، بیات ترک، افشاری و دشتی. آواز بیات ترک در پرده‌های شور نواخته می‌شود و جزو ملحقات آن طبقه بندی می‌شود، ولی چون از نظر شنوایی حسی شبیه دستگاه ماهور ایجاد می‌کند، برخی قایل به طبقه بندی آن تحت دستگاه ماهور هستند. در مکتب آوازی اصفهان آواز بیات ترک در مشتقات دستگاه ماهور به حساب می‌آید اما در مکتب تهران، مایه بیات ترک را جزء دستگاه شور به حساب می‌آورند.

دستگاه شور پس از ماهور ساده ترین دستگاه در موسیقی ایرانی است که دارای چهار آواز ( ابوعطا، بیات ترک، افشاری و دشتی)  و تعدادی گوشه می باشد.

درجات گام شور

درجه دوم گام  – نیم بزرگ  ( 3/4 پرده )
درجه سوم گام – کوچک  ( 3/4 پرده )
درجه چهارم و پنجم گام _ درست ( 1 پرده )
درجه ششم  گام -کوچک  ( 1/2 پرده )
درجه هفتم  گام – درست  ( 1 پرده )
و اکتاو  گام – درست ( 1 پرده ).

با توجه به فاصله های موجود , دانگهای این گام بر هم منطبق نیستند.
چون :
دانگ اول:از دو فاصله  دوم نیم بزرگ  ( 3/4 پرده ) و یک فاصله دوم بزرگ  ( 1 پرده ) تشکیل شده است.
دانگ دوم: از یک فاصله دوم بزرگ،  ( 1 پرده ) یک فاصله دوم کوچک  ( 1/2 پرده )  و دو فاصله دوم بزرگ ( 1 پرده ).تشکیل شده است.

گام شور را پایین رونده می نامیم چون فاصله درجه هفتم و هشتم گام شور یک پرده ایست(دوم بزرگ)،بنابراین فاقد محسوس است. عموما برای بدست آوردن محسوس درجه ششم را در حالت بالارونده افزایش ربع پرده ای می دهند.ولی این حالت در موقع پایین رفتن  بیشتر محسوس است چون درجه دوم شور با درجه اول بیشتر به نیم پرده شباهت دارد ( فا سری به می) بنابراین گام شور را پایین رونده می گوییم.

>  >    توضیحات بیشتردر مورد تحلیل دستگاهی شور

اسامی  گوشه های دستگاه شور:
درامدها- کرشمه-رهاب-نغمه-حزین-زیرکش سلمک-سلمک-ملانازی-گلریز-صفا-گوشه ابوعطا بزرگ- مجلس افروز-دوبیتی-خارا-قجر-پنجه کردی – غزال- رضوی- شهناز – قرچه-حسینی -مثنوی – بیات کرد – هشتری- ضرب اصول -شهر آشوب.


بشنوید درامدها در ردیف آوازی و ردیف سازی  


:منابع و مراجع

  شور، از دستگاه‌های موسیقی ایران است که طبق جدول زیر با ماه اردیبهشت مناسبت دارد.
 مراجعه با این مقاله 


سلفژ و آواز ایرانی  و تصنیف خوانی

 برای کسانیکه که قبلا در دوره های تیوریک و نظری شرکت نداشته اند توصیه میشود
به جزوه ها و مطالب زیر مراجعه نمایند

شناخت نظری و عملی موسیقی ایرانی


تماس با ما

website: www.artpars.org/Honar
Email: pacc@artpars.org


Leave a Reply